Cổng thông tin tích hợp Portal I
Bài viết này được lược dịch phần đầu của bài viết "Portal Server Technology" đăng trên tạp chí IEEE Internet Computing của tác giả Christian Wege về công nghệ portal.
Khái niệm cổng thông tin tích hợp (portal): Có nhiều khái niệm về cổng thông tin điện tử tích hợp khác nhau, và cho đến nay chưa có khái niệm nào được coi là chuẩn xác.
Trong phạm vi này, chúng ta tạm sử dụng khái niệm sau cho cổng thông tin điện tử tích hợp (portal).
“Cổng
thông tin điện tử tích hợp là điểm truy cập tập trung và duy nhất, tích
hợp các kênh thông tin, các dịch vụ và ứng dụng, phân phối tới người sử
dụng thông qua một phương thức thống nhất và đơn giản trên nền tảng Web”
Phân loại portal
Cổng
thông tin điện tử cung cấp cho người dùng cuối nhiều loại dịch vụ khác
nhau với nhiều nhu cầu khác nhau, có thể phân loại các portal như sau:
* Cổng thông tin công cộng (Public portals): ví
dụ như Yahoo, loại cổng thông tin này thường được sử dụng để ghép nối
các thông tin lại với nhau từ nhiều nguồn, nhiều ứng dụng và từ nhiều
người, cho phép cá nhân hoá (personalization) các Web site theo tuỳ
từng đối tượng sử dụng.
* Cổng thông tin doanh nghiệp (“Enterprise portals” hoặc “Corporate Desktops”): được
xây dựng để cho phép các thành viên của doanh nghiệp sử dụng và tương
tác trên các thông tin và ứng dụng nghiệp vụ tác nghiệp của doanh
nghiệp.
* Cổng giao dịch điện tử (Marketplace portals): ví dụ như eBay và ChemWeb, cổng thông tin này là nơi liên kết giữa người bán và người mua.
* Cổng thông tin ứng dụng chuyên biệt (Specialized portals): ví dụ như SAP portal, cổng thông tin loại này cung cấp các ứng dụng chuyên biệt khác nhau.
Các tính năng cơ bản của portal
Tuy
có nhiều loại cổng thông tin tích hợp, cung cấp nhiều loại dịch vụ và
ứng dụng khác nhau, nhưng tất cả các loại cổng thông tin tích hợp đều
có chung một số tính năng. Các tính năng này là được sử dụng như một
tiêu chuẩn để phân biệt giữa cổng thông tin điện tử tích hợp với một
Web site hoặc một ứng dụng chạy trên nền tảng Web. Các tính năng đó bao
gồm:
* Khả năng cá nhân hoá (Customization hay Personalization):
cho phép thiết đặt các thông tin khác nhau cho các loại đối tượng sử
dụng khác nhau theo yêu cầu. Tính năng này dựa trên hoạt động thu thập
thông tin về người dùng và cộng đồng người dùng, từ đó cung cấp các
thông tin chính xác tại thời điểm được yêu cầu.
* Tích hợp và liên kết nhiều loại thông tin (Content aggregation):
cho phép xây dựng nội dung thông tin từ nhiều nguồn khác nhau cho nhiều
đối tượng sử dụng. Sự khác biệt giữa các nội dung thông tin sẽ được xác
định qua các ngữ cảnh hoạt động của người dùng (user-specific context),
ví dụ như đối với từng đối tượng sử dụng sau khi thông qua quá trình
xác thực thì sẽ được cung cấp các thông tin khác nhau, hoặc nội dung
thông tin sẽ được cung cấp khác nhau trong quá trình cá nhân hoá thông
tin.
* Xuất bản thông tin (Content syndication):
thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, cung cấp cho người dùng
thông qua các phương pháp hoặc giao thức (protocol) một cách thích hợp.
Một hệ thống xuất bản thông tin chuyên nghiệp phải có khả năng xuất bản
thông tin với các định dạng đã được quy chuẩn, ví dụ như RDF (Resource
Description Format), RSS (Rich Site Summary), NITF (News Industry Text
Format) và NewsXML. Ngoài ra, các tiêu chuẩn dựa trên XML cũng phải
được áp dụng để quản trị và hiển thị nội dung một cách thống nhất,
xuyên suốt trong quá trình xuất bản thông tin. Các tiêu chuẩn dựa trên
XML này cho phép đưa ra giải pháp nhanh nhất để khai thác và sử dụng
thông tin trên các Web site khác nhau thông qua quá trình thu thập và
bóc tách thông tin với các định dạng đã được quy chuẩn.
* Hỗ trợ nhiều môi trường hiển thị thông tin (Multidevice support):
cho phép hiển thị cùng một nội dung thông tin trên nhiều loại thiết bị
khác nhau như: màn hình máy tính (PC), thiết bị di động (Mobile phone,
Wireless phone, PDA), sử dụng để in hay cho bản fax…. một cách tự động
bằng cách xác định thiết bị hiển thị thông qua các thuộc tính khác
nhau. Ví dụ: cùng một nội dung đó, khi hiển thị trên màn hình máy tính
thì sử dụng HTML, nhưng khi hệ thống xác định được thiết hiển thị là
PDA hay mobile phone, hệ thống sẽ loại bỏ các ảnh có trong nội dung và
tự động chuyển nội dung đó sang định dạng WML (Wireless Markup
Language) để phù hợp cho việc hiển thị trên màn hình của thiết bị di
động.
* Khả năng đăng nhập một lần (Single Sign On):
cho phép dịch vụ xuất bản thông tin hoặc các dịch vụ khác của portal
lấy thông tin về người dùng khi hoạt động mà không phải yêu cầu người
dùng phải đăng nhập lại mỗi khi có yêu cầu. Đây là một tính năng rất
quan trọng vì các ứng dụng và dịch vụ trong portal sẽ phát triển một
cách nhanh chóng khi xuất hiện nhu cầu, mà các ứng dụng và dịch vụ này
tất yếu sẽ có các nhu cầu về xác thực hoặc truy xuất thông tin người
dùng.
* Quản trị portal (Portal administration):
xác định cách thức hiển thị thông tin cho người dùng cuối. Tính năng
này không chỉ đơn giản là thiết lập các giao diện người dùng với các
chi tiết đồ hoạ (look-and-feel), với tính năng này, người quản trị phải
định nghĩa được các thành phần thông tin, các kênh tương tác với người
sử dụng cuối, định nghĩa nhóm người dùng cùng với các quyền truy cập và
sử dụng thông tin khác nhau.
* Quản trị người dùng (Portal user management):
cung cấp các khả năng quản trị người dùng cuối, tuỳ thuộc vào đối tượng
sử dụng của portal. Tại đây, người sử dụng có thể tự đăng ký trở thành
thành viên tại một công thông tin công cộng (như Yahoo, MSN…) hoặc được
người quản trị tạo lập và gán quyền sử dụng tương ứng đối với các công
thông tin doanh nghiệp. Mặt khác, tuỳ vào từng kiểu portal mà số lượng
thành viên có thể từ vài nghìn tới hàng triệu. Hiện tại phương pháp
phân quyền sử dụng dựa trên vai trò (Role-based security) được sử dụng
như một tiêu chuẩn trong các hoạt động xác định quyền truy cập và cung
cấp thông tin cho các đối tượng khác nhau trong các portal cũng như các
ứng dụng Web.
